An Bord Pleanála

Gluais

A, B, C, D, E, F, G, I, L, M, N, R, S, T, U

 

A

Acht
Dlí atá achtaithe ag an Oireachtas (parlaimint) agus ceadaithe ag an Uachtarán.

An tAcht um Pleanáil agus Forbairt 2000; Na hAchtanna um Pleanáil agus Forbairt (leasaithe)
Acht den Oireachtas a achtaíodh in 2000 maidir le nithe a rialaíonn córas pleanála na hÉireann. Rinneadh codanna d’Acht 2000 a athrú nó a leasú le roinnt Achtanna eile. Na hAchtanna um Pleanáil agus Forbairt 2000 go 2019 a thugtar orthu seo in éineacht.

Achomharc
Athbhreithniú ar an gcinneadh bunaidh a rinne údarás pleanála ar iarratas pleanála.

Achomharc (rialú tógála)
Athbhreithniú ar an gcinneadh bunaidh ar iarratas a rinne údarás rialaithe tógála cead a dhiúltú nó cead a thabhairt faoi réir coinníollacha.

Achomharcóir
Duine aonair nó eagraíocht a dhéanann achomharc (Féach, leis, Céad Pháirtí, Tríú Páirtí).

Admháil
Admháil a eisíonn údarás pleanála duit le taispeáint go bhfuil aighneacht curtha agat chuig an údarás pleanála sin.

Aighneacht
Doiciméad maidir le hachomharc nó iarratas a bhféadfadh míreanna tacaíochta ar nós grianghraf, pleananna, líníochtaí agus treoir theicniúil a bheith san áireamh ann. (Is féidir doiciméad clóscríofa nó lámhscríofa a chur ar fáil.)

Ár
An Bord Pleanála.

Ar ais go barr

 

B

Bailí
Comhlíonann sé ceanglais uile an dlí agus na rialachán le go mbreithneofaí mar chás é.

Bord
Bord an Bhoird Pleanála.

Ar ais go barr

 

C

Cead achomhairc
Ag iarraidh cead ar an mBord chun achomharc a dhéanamh de bhrí:
1: ní dhearna tú aighneacht maidir le hiarratas; agus
2: tá tionchar anois ag na coinníollacha a ghabh le cead ar an iarratas sin ar thalamh:
a) a bhfuil leas agat ann; and
b) atá láimh le láithreán na forbartha beartaithe.

Céad pháirtí
An té a iarrann cead pleanála maidir le forbairt bheartaithe. (Féach Iarratasóir).

Cigire
Ball den fhoireann theicniúil a dhéanann cigireachtaí suímh, a ullmhaíonn tuarascáil ar an gcás pleanála agus a dhéanann moladh don Bhord chun cead a thabhairt nó dhiúltú.

Coimeád
Cead pleanála le haghaidh forbairt atá déanta go páirteach nó go hiomlán.

Comhlacht forordaithe
Eagraíocht nó comhlacht atá sonraithe i rialacháin a rinne an tAire.

Ar ais go barr

 

D

Deimhniú sábháilteachta ó dhóiteáne
Deimhniú a dheonaíonn údarás rialaithe tógála lena ndeimhnítear go gcomhlíonfadh an foirgneamh, na hoibreacha nó an t-athrú úsáid, má thógtar é de réir na bpleananna, na ndoiciméad agus an eolais a cuireadh isteach chuig an údarás, riachtanais Chuid B den Dara Sceideal sna Rialacháin Tógála.

Deimhniú leasaithe sábháilteachta ó dhóiteán
Deimhniú a dheonaíonn údarás rialaithe tógála atá de dhíth i gcás:

  • iarratais ar dheimhniú sábháilteachta ó dhóiteán a dhéantar sula ndeonaítear cead pleanála, faoin gcead dá éis, nó
  • i gcás ina ndéantar leasú suntasach ar an dearadh, ar na hoibreacha, ar an leathnú nó ar úsáid an fhoirgnimh dár deonaíodh deimhniú sábháilteachta ó dhóiteán, agus
  • i gcás ina gceanglaíonn leasú faoin gcead pleanála (aon choinníoll atá i gceangal ina measc) go gcomhlíonfadh an dearadh leasaithe Cuid B de na rialacháin.

Deimhniú tabhairt chun rialtachta
Deimhniú a dheonaíonn údarás rialaithe tógála mar ar cuireadh tús nó deireadh le foirgneamh gan deimhniú sábháilteachta ó dhóiteán, i gcás ina bhfuil gá lena leithéid de dheimhniú agus ina ndeimhnítear go gcomhlíonann an obair thógála Chuid B den Dara Sceideal do na Rialacháin Foirgníochta.

Dispeansáid (rialú tógála)
Díolmhaithe ó gnáthriachtanais na Rialachán Foirgníochta nó ní gá iad a leanúint.

Ar ais go barr

 

E

Éisteacht ó bhéal
Cruinniú poiblí chun gur féidir gach saincheist a bhaineann leis an iarratas a phlé agus a scrúdú.

Ar ais go barr

 

F

Fáil ar eolas ar an gcomhshaol (AIE)
Faoi na rialacháin maidir le Fáil ar Eolas ar an gComhshaol, is féidir le haon duine iarratas a chur chuig an mBord Pleanála ar fhaisnéis ar an gcomhshaol atá ag an mBord Pleanála nó ag duine eile ar son an Bhoird Pleanála.

Forbairt bonneagair straitéisigh (FBS)
Seoltar iarratais ar chead pleanála go díreach chuig an mBord Pleanála i gcás mórfhorbairtí bonneagair de chuid údaráis áitiúil agus údaráis eile.

Forbairt straitéiseach tithíochta (FST)
Seoltar iarratais ar chead pleanála go díreach chuig an mBord Pleanála i gcás forbairtí áirithe tithíochta.

Ar ais go barr

 

G

Gníomhaire
Duine a ghníomhaíonn ar do shon in achomharc, iarratas nó tarchur.

Ar ais go barr

 

I

Iarratasóir
Duine aonair nó eagraíocht a chuireann iarratas pleanála isteach chuig údarás pleanála. (Féach Céad Pháirtí).

Iarratasóir (rialú tógála)
Duine aonair nó eagraíocht a chuireann iarratas pleanála isteach chuig údarás pleanála.

Ar ais go barr

 

L

Limistéar forbartha straitéisí
Limistéar a mbeartaítear forbairt a bhfuil tábhacht eacnamaíoch nó sóisialta léi don Stát a dhéanamh ann. Tar éis é a ainmniú, moltar dréachtscéim pleanála de réir a chéile d’fhorbairt an limistéir seo. Is féidir dréachtscéimeanna pleanála a achomharc chuig an mBord Pleanála.

Ar ais go barr

 

M

Maolú (rialú tógála)
Laghdú nó maolú ar ghnáthcheanglais na Rialachán Tógála.

Measúnú oiriúnachta (MO)
Cibé an dócha go mbeidh tionchar suntasach ar láithreán Eorpach/láithreáin Eorpacha ag plean nó tionscadal, ina aonar nó in éineacht le pleananna agus tionscadail eile. Cinntear é sin i bhfianaise an eolais eolaíochta is fearr agus cuspóirí caomhantais an láithreáin/na láithreán.

Muidne
An Bord Pleanála.

Ar ais go barr

 

N

Neamhbhailí
Ní chomhlíonann sé ceanglais uile an dlí agus na rialachán le go mbreithneofaí mar chás é.

Ar ais go barr

 

R

Ráiteas tionchair Natura (RTN)
Cáipéis a ullmhaíonn iarratasóir ina ndéantar measúnú ar an tionchar is dócha a bheidh ag an bhforbairt bheartaithe ar an gcomhshaol.

Reachtúil
Rud éigin a shocraítear, a bhunaítear nó a rialaítear le dlí reachtach. Dlí a achtaíonn an pharlaimint is ea an dlí reachtach.

Riachtanais reachtúla
Riachtanais atá ceangailte faoin dlí le go mbeadh cás bailí.

Rialacháin
Dlí nó rialacha a rinneadh faoi Acht nó uaireanta faoi ordú Aire Rialtais.

Rochtain Poiblí
Tar éis cás a chinneadh, is féidir leat féachaint ar chomhad an cháis chinnte laistigh de thrí lá tar éis an chinnidh. Fáil ag an bpobal a thugtar air seo.

Ar ais go barr

 

S

Saoráil faisnéise
Faoin Acht um Shaoráil Faisnéise, is féidir le haon duine iarratas a chur chuig an mBord Pleanála ar fhaisnéis atá ag an mBord Pleanála agus nach bhfuil ar fáil don phobal ar aon slí eile.

Sinne
An Bord Pleanála.

Ar ais go barr

 

T

Tarchur
Cás ina gcinneann an Bord cibé an gá cead pleanála d’fhorbairt ar leith.

Teastas rochtana do dhaoine faoi mhíchumas
Deimhniú a dheonaíonn údarás rialaithe tógála lena ndeimhnítear go gcomhlíonfadh an foirgneamh, na hoibreacha nó an t-athrú úsáid, má thógtar é de réir na bpleananna, na ndoiciméad agus an eolais a cuireadh isteach chuig an údarás, riachtanais Chuid M den Dara Sceideal sna Rialacháin Tógála.

Teastas rochtana leasaithe do dhaoine faoi mhíchumas
Deimhniú a dheonaíonn údarás rialaithe tógála atá de dhíth i gcás:

  • iarratais ar dheimhniú rochtana do dhaoine faoi mhíchumas a dhéantar sula ndeonaítear cead pleanála, faoin gcead dá éis, nó
  • i gcás ina ndéantar leasú suntasach ar an dearadh, ar na hoibreacha, ar an leathnú nó ar úsáid an fhoirgnimh dár deonaíodh deimhniú rochtana do dhaoine faoi mhíchumas cheana féin, agus
  • i gcás go gceanglaíonn leasú ar an gcead pleanala (lena n-áirítear aon choinníollacha a chuirtear leis) go gcomhlíonfadh an dearadh leasaithe Cuid M de na rialacháin.

Tionscadal údaráis áitiúil
Iarratais ar chead pleanála a dhéanann údaráis áitiúla go díreach chuig an mBord Pleanála i gcás mórfhorbairtí bonneagair (a dtugann an Rialtas tús áite dóibh). Áirítear air sin cásanna gaolmhara agus cásanna eile a bhaineann le talamh a cheannaíonn údaráis áitiúla go héigeantach.

Toiliú ionaid
Iarratais ar chead pleanála a sheoltar go díreach chuig an mBord Pleanála ar fhorbairt roimhe seo a thabhairt chun rialtachta.

Tráchtála
Is éard is forbairt thráchtála ann:

  • forbairtí nach forbairtí cónaithe iad, do chuspóirí proifisiúnta, tráchtála nó tionsclaíochta,
  • forbairtí le haghaidh seirbhísí íoctha nó seirbhísí dá bhfaightear luach saothair, nó
  • forbairtí cónaithe de dhá theach / árasán nó níos mó.
Ní áirítear ar fhorbairt thráchtála forbairtí do chuspóirí talmhaíochta.

Tríú páirtí (Achomhairc)
Duine a achomharcann cinneadh ó údarás áitiúil ar fhorbairt bheartaithe seachas an té a rinne an t-iarratas pleanála bunaidh (Féach Achomharcóir, leis).

Tuairim, Breathnóir (Achomhairc)
Duine ar bith, taobh amuigh den iarratasóir nó den achomharcóir, a thráchtann ar achomharc (Feach Aighneacht, leis).

Tuairim, Breathnóir (Iarratais)
Duine ar bith, taobh amuigh den iarratasóir, a thráchtann ar iarratas (Féach Aighneacht, leis).

Tuarascáil ar Mheasúnacht Tionchair Timpeallachta (TMTT)
Cáipéis a ullmhaíonn iarratasóir ina ndéantar measúnú ar an tionchar is dócha a bheidh ag an fhorbairt bheartaithe ar an gcomhshaol.

Tusa
Tusa mar dhuine, cuideachta, grúpa, eagraíocht nó údarás Stáit.

Ar ais go barr

 

U

Údarás pleanála
An t-údarás áitiúil – comhairle contae, comhairle cathrach, nó comhairle contae agus cathrach – atá freagrach as pleanáil ina cheantar.

Údarás rialála tógála
An t-údarás áitiúil – comhairle contae, comhairle cathrach, nó comhairle contae agus cathrach – atá freagrach as rialú tógála ina cheantar.

Ar ais go barr

 

 

Ní mhaítear sa treoir seo gur léirmhíniú é ar an dlí. Tá gach iarracht déanta againn chun treoir chruinn a chur ar fáil. Ní bheidh an Bord Pleanála freagrach, áfach, as aon ghníomh a eascraíonn as úsáid na treorach seo.

 

 

Dáta an Leasaithe Deireanaigh: 30/08/2019